Prawa pacjenta

PRAWA PACJENTA WYNIKAJĄCE Z RÓŻNYCH AKTÓW PRAWNYCH W POLSCE

 

1. Prawa pacjenta wynikające z bezpośredniego stosowania prze­pisów Konstytucji

1.1.  Każdy ma prawo do ochrony zdrowia.
1.2. Każdy obywatel ma prawo do równego dostępu do świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, na warunkach i w zakresie określonych w ustawie.     

2. Prawa pacjenta w zakładzie opieki zdrowotnej, o których stano­wi ustawa o zakładach opieki zdrowotnej z 1991 r.

2.1 Pacjent zgłaszający się do zakładu opieki zdrowotnej ma prawo do natychmiastowego udzielenia mu świadczeń zdrowotnych ze względu  na zagrożenie życia lub zdrowia,  niezależnie od okoliczności.
2.2
Pacjent w zakładzie opieki zdrowotnej ma prawo do:

  1. świadczeń zdrowotnych odpowiadających wymaganiom wiedzy medycznej, a w sytuacji ograniczonych możliwości udzielenia odpowiednich świadczeń – do korzystania z rzetelnej, opartej na kryteriach medycznych procedury ustalającej kolejność dostępu do świadczeń,
  2. udzielania mu świadczeń zdrowotnych przez osoby uprawnione do ich udzielania, w pomieszczeniach i przy zastosowaniu urządzeń odpowiadających określonym wymaganiom fachowym i sanitarnym,
  3. informacji o swoim stanie zdrowia,
  4. wyrażenia zgody albo odmowy na udzielenie mu określonych świadczeń zdrowotnych, po uzyskaniu odpowiedniej informacji,
  5. intymności i poszanowania godności w czasie udzielania świadczeń zdrowotnych,
  6. udostępniania mu dokumentacji medycznej lub wskazania innej osoby, której dokumentacja ta może być udostępniana,
  7. zapewnienia ochrony danych zawartych w dokumentacji medycznej dotyczącej jego osoby,
  8. dostępu do informacji o prawach pacjenta.

a ponadto, w zakładzie opieki zdrowotnej przeznaczonym dla osób wymagających całodobowych lub całodziennych świadczeń zdrowotnych np. w szpitalu, sanatorium, zakładzie leczniczo-opiekuńczym, pacjent przyjęty do tego zakładu ma prawo do:

  1. zapewnienia mu: środków farmaceutycznych i materiałów medycznych, pomieszczenia i wyżywienia odpowiedniego do stanu zdrowia, opieki duszpasterskiej,
  2. dodatkowej opieki pielęgnacyjnej sprawowanej przez osobę bliską lub inną osobę wskazaną przez siebie,
  3. kontaktu osobistego, telefonicznego lub korespondencyjnego z osobami z zewnątrz,
  4. wskazania osoby lub instytucji, którą zakład opieki zdrowotnej obowiązany jest powiadomić o pogorszeniu się stanu zdrowia pacjenta powodującego zagrożenie życia albo w razie jego śmierci,
  5. wyrażenia zgody albo odmowy na umieszczenie go w tym zakładzie opieki zdrowotnej,
  6. wypisania z zakładu opieki zdrowotnej na własne żądanie i uzyskania od lekarza informacji o możliwych następstwach zaprzestania leczenia w tym zakładzie,
  7. udzielenia mu niezbędnej pomocy i przewiezienia go do innego szpitala, w sytuacji gdy pomimo decyzji uprawnionego lekarza o potrzebie niezwłocznego przyjęcia do szpitala nie może być do tego szpitala przyjęty.

2.3. Pacjent ma prawo do świadczeń zdrowotnych pogotowia ratunkowego w razie wypadku, urazu, porodu, nagłego zachorowania lub nagłego pogorszenia stanu zdrowia powodującego zagrożenie życia.

3.  Prawa pacjenta określone w ustawie o zawodzie lekarza z 1996 r.
Pacjent ma prawo do:

3.1. udzielania mu świadczeń zdrowotnych przez lekarza, zgodnie ze wskazaniami aktualnej wiedzy medycznej, dostępnymi lekarzowi metodami i środkami zapobiegania, rozpoznawania leczenia chorób, zgodnie z zasadami etyki zawodowej oraz z należytą starannością,
3.2.
uzyskania od lekarza pomocy lekarskiej w każdym przypadku, gdy zwłoka w jej udzieleniu mogłaby spowodować niebezpieczeństwo utraty życia, ciężkiego uszkodzenia ciała lub ciężkiego rozstroju zdrowia, oraz w innych przypadkach nie cierpiących zwłoki,
3.3.
uzyskania od lekarza przystępnej informacji o swoim stanie zdrowia, rozpoznaniu, proponowanych oraz możliwych metodach diagnostycznych, leczniczych, dających się przewidzieć następstwach ich zastosowania albo zaniechania, wynikach leczenia oraz rokowaniu,
3.4.
zażądania od lekarza informacji o swoim stanie zdrowia i o rokowaniu wówczas, gdy sądzi, że lekarz ogranicza mu informację z uwagi na jego dobro,
3.5. decydowania o osobach, którym lekarz może udzielać informacji, o których mowa w pkt 3.3;
3.6.
wyrażenia żądania aby lekarz nie udzielał mu informacji, o których mowa w pkt 3.3;
3.7.
nie wyrażenia zgody na przeprowadzenie przez lekarza badania lub udzielenia mu innego świadczenia zdrowotnego,
3.8.
wyrażenia zgody albo odmowy na wykonanie mu zabiegu operacyjnego albo zastosowania wobec niego metody leczenia lub diagnostyki stwarzającej podwyższone ryzyko; w celu podjęcia przez pacjenta decyzji lekarz musi udzielić mu infor­ macji, o której mowa w pkt 3.3;
3.9.
uzyskania od lekarza informacji jeżeli w trakcie wykonywania zabiegu, bądź stosowania określonej metody leczenia lub diagnostyki, w związku z wystąpieniem okoliczności stano­wiących zagrożenie dla życia lub zdrowia pacjenta, lekarz do­konał zmian w ich zakresie;
3.10. poszanowania przez lekarza jego intymności i godności osobistej;
3.11.wyrażania zgody albo odmowy na uczestniczenie przy udzielaniu mu świadczeń zdrowotnych osób innych niż personel medyczny niezbędny ze względu na rodzaj świadczeń;
3.12.wnioskowania do lekarza o zasięgnięcie przez niego opinii właściwego lekarza specjalisty lub zorganizowania konsylium lekarskiego;
3.13.dostatecznie wcześniejszego uprzedzenia go przez lekarza o zamiarze odstąpienia od jego leczenia i wskazania mu realnych możliwości uzyskania określonego świadczenia zdrowotnego u innego lekarza lub w zakładzie opieki zdrowotnej;
3.14.zachowania w tajemnicy informacji związanych z nim a uzyskanych przez lekarza w związku z wykonywaniem zawodu;
3.15.uzyskania od lekarza informacji o niekorzystnych dla niego skutkach, w przypadku wyrażenia zgody na ujawnienie dotyczących go informacji, będących w posiadaniu lekarza;
3.16.wyrażania zgody lub odmowy na podawanie przez lekarza do publicznej wiadomości danych umożliwiających identyfikację pacjenta, a ponadto pacjent, który ma być poddany eksperymentowi medycznemu ma prawo do:
3.17.wyrażenia zgody lub odmowy na udział w eksperymencie medycznym po uprzednim poinformowaniu go przez lekarza o celach, sposobach i warunkach przeprowadzenia eksperymentu, spodziewanych korzyściach leczniczych lub poznawczych, ryzyku oraz o możliwościach cofnięcia zgody i odstąpienia od udziału w eksperymencie w każdym jego stadium;
3.18.poinformowania go przez lekarza o niebezpieczeństwie dla zdrowia i życia jakie może spowodować natychmiastowe przerwanie eksperymentu;
3.19.cofnięcia zgody na eksperyment medyczny w każdym stadium eksperymentu.

4. Prawa pacjenta określone w ustawie o zawodzie pielęgniarki i położnej z 1996 r.

Pacjent ma prawo do:

4.1. udzielania mu świadczeń zdrowotnych przez pielęgniarkę, położną, posiadającą prawo wykonywania zawodu, zgodnie z aktualną wiedzą medyczną, dostępnymi jej metodami i środkami, zgodnie z zasadami etyki zawodowej oraz ze szczególną starannością;
4.2.
udzielenia mu pomocy przez pielęgniarkę, położną, zgodnie z posiadanymi przez nią kwalifikacjami, w każdym przypadku niebezpieczeństwa utraty przez niego życia lub poważnego uszczerbku na jego zdrowiu;
4.3.
uzyskania od pielęgniarki, położnej informacji o jego prawach,
4.4.
uzyskania od pielęgniarki, położnej informacji o swoim stanie zdrowia, w zakresie związanym ze sprawowaną przez pielęgniarkę, położną, opieką pielęgnacyjną,
4.5.zachowania w tajemnicy informacji związanych z nim, a uzyskanych przez pielęgniarkę, położną w związku z wykonywaniem zawodu,
4.6.
wyrażania zgody lub odmowy na podawanie przez pielęgniarkę, położną do publicznej wiadomości danych umożliwiających identyfikację pacjenta.

 

5. Prawa pacjenta określone w ustawie o ochronie zdrowia psychicznego z 1994 r. (patrz ustawa)

6.Prawa pacjenta określone w ustawie o pobieraniu i przeszczepianiu kom órek, tkanek i narządów z 1995 r. (patrz ustawa)

7. Prawa pacjenta – uzupełnienie wynikające z Rozporządzenia Ministra Zdrowia z dn. 10.08.2001 r..
 

  1. Obowiązek założenia księgi oczekujących na przyjęcie do szpitala
    §22 Księga oczekujących na przyjęcie do szpitala opatrzona danymi identyfikacyjnymi zakładu zawiera:
  1. numer kolejny pacjenta w księdze,            
  2. datę zgłoszenia pacjenta,                                            
  3. dane identyfikujące pacjenta,
  4. dane identyfikujące lekarza lub zakład kierujący,
  5. rozpoznanie lekarza kierującego,
  6. ustaloną datę planowanego przyjęcia.

 

  1. Obowiązek udostępniania dokumentacji
    §53.
    7. Dokumentacja indywidualna wewnętrzna jest udostępnia­nia na wniosek: pacjenta, którego dotyczy, jego przedstawiciela ustawowego lub osoby przez niego upoważnionej, a w razie śmierci pacjenta – osobie przez niego upoważnionej do uzyskiwania dokumentacji w przypadku jego zgonu, na miejscu w zakładzie, za pośrednictwem lekarza prowadzącego

8. Prawa pacjenta gwarantowane przez Profesjonalizm medyczny w nowym milenium: konstytucję lekarską".

  1. Preambuła
    Profesjonalizm jest podstawą umowy między lekarzem a spo­łeczeństwem. Wymaga on umiejscowienia interesów pacjenta ponad interesem lekarza"
  2. Zasady i zobowiązania
    2.1.  Zasady:   • nadrzędności dobra pacjenta • autonomii pacjenta • sprawiedliwości
    2.2. Zobowiązania do: • kompetencji zawodowej • prawości w stosunku do pacjentów • poufności • zachowania należytego stosunku do pacjentów  •poprawiania dostępu do opieki zdrowotnej • polepszania jakości opieki zdrowotnej • sprawiedliwego rozdziału ograniczonych zasobów • pogłębiania wiedzy naukowej • utrzymania zaufania przez niedopuszczenie do konfliktu interesów (osiąganie prywatnych korzyści) • do odpowiedzialności zawodowej.

 

 

PRAWA PACJENTA W NIEKTÓRYCH DOKUMENTACH W EUROPIE I NA ŚWIECIE

Prawa pacjenta w międzynarodowych aktach prawnych.

Światowa Deklaracja Praw Człowieka – 1948
Pakty Praw Człowieka – Zgromadzenie Ogólne ONZ – 1955
Międzynarodowa Konwencja Praw Ekonomicznych, Społecznych i Kulturalnych – 1966
Deklaracja Amsterdamska w sprawie promocji praw pacjenta w Europie (WHO) – 1994
Konwencja Praw Człowieka i Biomedycyny – Rada Europy – 1997
Paryska Karta Walki z Rakiem – 2000
Ustawa 2002-303 w sprawie praw pacjenta i jakości systemu ochrony zdrowia – 2002