Jakie są czynniki ryzyka dla rozwoju raka płuc?

Czynnik ryzyka to wszystko co zwiększa szansę rozwoju choroby. Dla różnych rodzajów raków wyodrębniono różne czynniki ryzyka. Na przykład długa ekspozycja na światło słoneczne bez odpowiedniej ochrony jest czynnikiem ryzyka dla rozwoju raka skóry.

Kilka wyodrębnionych czynników ryzyka istotnie zwiększa szansę zachorowania na raka płuc.

Palenie tytotniu

Palenie to zdecydowanie najważniejszy czynnik ryzyka dotyczący rozwoju raka płuc. Na początku XX wieku rak płuc był rzadką chorobą. Wprowadzenie na rynek łatwo dostępnych, masowo produkowanych papierosów zmieniło ten stan rzeczy. Około 87% raków płuc jest wynikiem palenia lub ekspozycji na biernie wdychany dym papierosowy. Ryzyko rozwoju tej choroby jest wprost proporcjonalne do ilości wypalanych papierosów – im dłuzej dana osoba pali, im więcej paczek papierosów na dzień tym większe jest ryzyko zachorowania na raka płuc. Po rzuceniu palenia jeszcze przed rozwojem raka uszkodzona tkanka płucna stopniowo bedzie się regenerować. Dziesięć lat po wypaleniu ostatniego papierosa ryzyko zachorowania spada do 33% w porownaniu do ryzyka w przypadku nie zaprzestania palenia. Palenie cygar lub fajki jest tak samo szkodliwe dla zdrowia jak palenie zwykłych papierosów. Nie ma dowodów na to, że palenie papierosów o niskiej zawartośi substancji smolistych redukuje ryzyko rozwoju raka płuc. Wdychanie dymu papierosowego przez osobę niepalącą, przebywającą jedynie w obecności osoby palącej również zwiększa jej ryzyko zachorowania na raka płuc. Np udowodniono, że częstotliwość zachorowania u osób niepalących, które żyją w związku małżeńskim z osoba palącą wzrasta o 30% . Osoby pracujące w miejscach o dużym stężeniu dymu papierosowego również mogą częściej chorować na raka płuc. Wśród młodzieży popularne jest palenie tzw fajek wodnych, ich producenci zapewniają, że są one bezpieczniejsze od papierosów w związku z niższą zawartością palonego w nich tytoniu. Te zapewnienia są oczywiście nieprawdziwe. Eksperci z ACS (Amerykańskie Towarzystwo Chemiczne) zapewniają, że palenie każdej ilości tytoniu jest niebezpieczne dla zdrowia. Ponad to wypalanie nawet niewielkich ilości tytoniu łatwo uzależnia i prowadzi w krótkim czasie do palenia papierosów

Azbest

Osoby pracujące w obecności azbestu 7-krotnie częściej umierają z powodu raka płuc. Ekspozycja na włókna azbestu jest ważnym czynnikiem ryzyka rozwoju tej choroby. Natomiast u palacza, któru pracował w obecności azbestu ryzyko zachorowania jest od 50 do 90 razy większe niż u osoby nie narażonej na azbest i dym papierosowy. Natomiast zarówno osoby palące i niepalące, które narażone były na działanie azbestu częściej chorują na nowotwór wywodzący się z komórek opłucnej (warstwy przylegającej do płuca). Nowotwór ten to międzybłoniak opłucnej. W ostatnich dekadach rządy wielu krajów zabroniły używania azbestu w budownictwie zarówno komercyjnym jak i przemysłowym.Nadal obecny jest on w konstrukcjach wielu budynków, lecz jeśli nie zostanie uwolniony do powietrza w procesach takich jak burzenie czy renowacja budynków, nie powinien wywierać wpływu na zdrowie człowieka

Radon

W procesie naturalnego rozpadu uranu powstaje radon, radioaktywny gaz, bezbarwny i pozbawiony zapachu. Zawartość radonu w powietrzu atmosferycznym jest na tyle niewielka, że nie jest on szkodliwy dla zdrowia człowieka. Jednak wzrost jego stężenia ograniczonej przetrzeni np wewnątrz budynku mieszkalnego stanowi czynnik ryzyka rozwoju raka płuc. Ostatnie badania udowodniły, że wśród osob mieszkających w domach położonych na terenach bogatych w złoża uranu dwukrotnie wzrosło zachorowanie na raka płuc. W rzeczywistości to niewielki wzrost jeśli porówna się go do wzrostu zachorowań wywołanego paleniem tytoniu.

Palacze są szczególnie wrażliwi na efekty działania radonu.

Inne rakotwórcze związki obecne w środowisku

– radioaktywne złoża np uranu

– wdychane związki chemiczne takie jak arszenik, beryl, polivhlorek winylu, nikiel, produkty przemiany węgla kamiennego, gaz musztardowy

Marihuana

Marihuana zaiwera wiecej substancji smolistych niż papierosy. Dym wdychany przez osobę palącą marihuane jest na ogół wdychany głębiej niż papierosowy i jest trzymany w płucach przez dłuższy czas. Liście marihuany są spalane do samego końca, gdy poziom substancji smolistych jest juz bardzo wysoki. Wiele rakotwórczych substancji obecnych w dymie papierosowym powstaje również podczas spalania marihuany. Ponieważ marihuana jest środkiem zabronionym niemożliwe jest kontrolowanie zawartości takich dodatków jak grzyby, pestycydy itp. Raporty medyczne sugerują, że marihuana może powodować rownież raki czerwieni wargowej i krtani

Nie łatwo jest udowodnić związek między paleniem marihuany a rozwojem raka płuc, ponieważ brakuje danych dotyczących stosowania nielegalnych środków. Wiele osob palących marihuanę pali rownież zwykłe papierosy. To powoduje, że trudniej jest zbadać w jakim stopniu marihuana podnosi ryzyko zachorwania na raka płuc w porownaniu do papierosów

Radioterapia

Osoby poddane radioterapii w granicach klatki piersiowej również są bardziej zagrożeni wystąpieniem raka płuc, zwłaszcza jeśli palą papierosy. Najczęściej są to pacjenci leczeni z powodu ziarnicy złośliwej, lub poddani radioterapii klatki piersiowej po mastektomii z powodu raka piersi. Natomiast u pacjentek poddanych radioterapii po wycięciu guzka piersi z otaczającymi węzłami chłonnymi (tzw. Lumpektomii) nie obserwuje się wzrostu zachorowań na raka płuc. Oczywiście szanse rozwoju tej choroby znacznie rosną w przypadku palenia papierosów.

Nawracające stany zapalne.

Gruźlica I niektóre typy zapaleń płuc czesto pozostawiają blizny w obrębie miąższu płuc. Ich obecność podonosi ryzyko raka płuc, zwłaszcza odmiany gruczołowej.

Talk

W przeszłości pewne badania sugerowały, że podwyższone ryzyko zachorowania na raka płuc występuje u górników pracujących w kopalniach talku, jednak ostatnio teza ta została obalona. Obawiano się również, że talk do użytku domowego (zasypki dla dzieci, puder kosmetyczny) mogą zawierać związki azbestu. Regulacje prawne z 1973 zakazują sprzedaży produktów zawierających nawet śladowe ilości tego minerału.

Ekspozycja na inne minerały

Osoby chorujące na krzemice I berylozę płuc (choroby płuc z grupy pylic, spowodowane inhalacja drobin minerałow rozproszonych w powietrzu) również zwiększaja ryzyko wystąpienia raka płuc.

Wcześniejsze zachorowania i predyspozycje rodzinne

Rak płuc częściej rozwija się u osób, u których już wcześniej stwierdzono tą chorobę. Bracia, siostry i potomkowie chorych na raka płuc również są w grupie osób o podwyższonym ryzyku zachorowania. Ostatnie badania wykazały, że skłonność do zachorowania może być uwarunkowana nieprawidłowościami genetycznymi w obrębie 6 chromosomu. U osób, u których je zaobserwowano rak rozwijał się częściej, nawet gdy osoby te paliły niewiele, lub były niepalące.

Dieta

Wykazano również, że dieta uboga w pokarmy roślinne może zwiększać ryzyko wystąpienia raka płuc, szczegolnie w przypadku częstej eksozycji na dym papierosowy. Płynie z tego prosty wniosek, że częste spożywanie warzyw i owoców zapobiega wystąpieniu raka.

Zanieczyszczenie powietrza

W niektórych miastach zanieczyszczenie powietrza w pewnym zakresie zwiększa liczbę przypadków raka płuc, jednak czynnik ten jest nieznaczny w porównaniu do takiego czynnika jakim jest palenie papierosów.