Jak leczy się pacjenta z rakiem płuc?

Leczenie pacjenta z rakiem płuc to stosowanie zabiegów chirurgicznych, naświetlań I chemioterapii. Opcje te można stosować pojedynczo lub je ze sobą kombinować, zależy to od stadium rozwoju raka. Po wykryciu u pacjenta raka płuc zostaje on poinformowany o możliwościach leczenia i o tym, która opcja jest dla niego najbardziej korzystna. Decyzja o sposobie leczenia zależy przede wszystkim od typu mikroskopowego raka (drobnokomórkowo, lub nie-drobnokomórkowy) oraz jego stadium zaawansowania.

Właśnie dlatego ważne jest aby lekarz wykonał wszyskie badania konieczne do bezbłędnego określenia stadium raka. Musi równiez wziąć pod uwagę zdrowie psychiczne pacjenta, możliwe efekty uboczne terapii i prawdopodobieństwo wyleczenia choroby i przedłużenia życia. Wiek na pewno nie powinien być ograniczeniem dla leczenia. Starsi pacjenci mogą wyciągnąć nie mniejsze korzyści z leczenia niż pacjenci młodzi.

Rozpatrując możliwości leczenia często dobrze jest zasięgnąć drugiej opinii. Może ona dostarczyć dodatkowych informacji i spowodować, że pacjent będzie się czuł bardziej przekonany co do danej strategii leczenia

Typy leczenia

Chirurgia

W zależności o typu I stadium raka płuc za pomocą zabiegu chirurgicznego można usunąć ten nowotwór wraz z otaczającą tkanką płucną. Węzły chłonne są również usuwane. Chirurgia to najlepsza metoda w leczeniu raka niedrobnokomórkowego. Rzadko stosowana w leczeniu raka drobnokomórkowego

Jeśli usunięty zostaje cały płat płuca zabieg ten nazywany jest lobektomią. W przypadku gdy usuwane jest całe płuco – pulmonektomią. Wycięcie części płata płucnego określamy mianem segmentektomii.

Operacje te wymagają znieczulenia ogólnego i chirurgicznego rozcinania klatki piersiowej (tzw torakotomii). Pacjent spędza w szpitalu od 1 do 2 tygodni. Możliwe powikłania takiego zabiegu to krwawienia, infekcje w obrębie rany pooperacykjnej i zapalenia płuc. Możliwe są też bóle w obrębie rozciętych w trakcie operacji żeber. Przynajmniej przez dwa miesiące aktywność pacjenta jest znacznie upośledzona.

.Osoba niechorująca na raka, poddana lobektomii lub pulmonektomii może wrócić szybko do wykonywania codziennych czynności. Jednak w przypadku chorób nienowotworowych takich jak rozedma lub przewlekłe zapalenie oskrzeli (choroby te są częste u nałogowych palaczy) może dojść po zabiegu do skrócenia oddechu pacjenta. Przed każdym zabiegiem chirurgicznym wykonanym na płucach wykonuje się standardowe testy czynnościowe płuc, aby określić czy pozostała tkanka płuca wystarczy pacjentowi do normalnego funkcjonowania. W przypadku niemożliwości poddania pacjenta torakotomii można wykonać zabieg w innej technice, np laserowej.

Jeśli rak płuc rozprzetrzenił się do mózgu pacjenta, a przerzut stanowi pojedynczy guz, również należy go poddać chirurgicznemu usunięciu. Zabieg taki wykonuje się przez otwór w czasce (kraniotomię). Można wykonywać go tylko wtedy, gdy usunięcie guze nie grozi uszkodzeniem istnotnych ośrodków mózgowych np. Odpowiedzialnych za ruch, czucie i mowę, również tylko wtedy gdy możliwe będzie całkowite usunięcie guza.

Ostatnio opracowano mniej inwazyjna metodę chirurgiczną do leczenia wczesnych stadiów raka płuc. Mała kamera wsuwana jest do klatki piersiowej przez niewielki otwór, umożliwia ona chirurgowi zobaczenie guza. Do zabiegu tego potrzebne są niewielkie cięcia, ogranicza to więc ból pooperacyjny. Większość ekspertów zaleca tą metodę tylko do usuwania guzów mniejszych niż 4-5 cm. Procent wyleczeń po zastosowaniu tej metody jest taki sam jak w przypadku tradycyjncyh metod. Bardzo istnotne w tym wypadku jest doświadczenie chirurga i większe niż przeciętne umiejętności.

Terapia radiacyjna

Leczenie tym sposobem wykorzystuje promieniowanie o wysokiej energii w celu uśmiercania komórek rakowych

Terapia promieniami zewnetrznymi: wykorzystuje zewnętrzne źródło promieniowania, którego promienie skupiane są w obszarze nowotworu. Ten typ terapii radiacyjnej jest najczęściej stosowany w leczeniu pierwotnego raka płuc i jego przerzutów do innych narządów

Brachyterapia: wykorzystuje ona niewielką ilość radioaktywnego materiału, który zostaje umieszczony bezpośrednio w ognisku rakowym, bądź w drogach oddechowych z nim graniczących. Zabieg taki wykonywany jest na ogół przy pomocy bronchoskopu.

Terapia promieniami zewnętrznymi jest wykorzystywana jako leczenie z wyboru w przypadku, gdy stan zdrowia pacjenta nie pozwala na poddanie go zabiegowi chirurgicznemu. Brachyterapia może być wykorzystana w zabiegu udrażniania dróg oddechowych, zatkanych przez masę nowotworu.

Po zabiegu chirurgicznym terapia radiacyjna może być stosowana do uśmiercania bardzo małych ognisk tkanek rakowych, niewidzialnych gołym okiem. Jest stosowana również w zabiegach paliatywnych, tzn. Jedynie do łagodzenia samych objawów raka płuc takich jak ból, krwawienia, trudności z połykaniem, kaszel i objawów związanych z obecnością przerzutów w mózgu. Na ogół stosuję się ją w niewielkich dawkach, podawanych codziennie przez kilka tygodni.

Efekty uboczne terapii radiacyjnej to m.in nudności, wymioty, uczucie zmęczenia, problemy skórne. Najczęściej ustępują w krótkim czasie. Terapia radiacyjna może również nasilić efekty uboczne chemioterapii, naświetlania okolic klatki piersiowej może nawet uszkodzić płuca pacjenta i spowodować problemy z oddychanim i skrócenie oddechu. Naświetlanie przełyku może powodować problemy z przełykaniem w okresie terapii. Terapia radiacyjna obejmująca duże powierzchnie głowy może zaburzać czynności mózgowe, możliwe jest wystąpienie utraty pamięci, bólów głowy, problemów z myśleniem i spadek libido. Na ogół jednak wszystkie te objawy są nieporównywalnie mniejsze od tych, powodowanych obecnością przerzutów w mózgu.

Efekty uboczne terapii radiacyjnej mózgu są zwykle najsilniejsze 1-2 lata po zakończeniu leczenia. Istnieje również specjalna odmiana terapii radiacyjnej zwana „nożem gamma”, jest ona stosowana do niszczenia niewielkich, pojedynczych przerzutów w mózgu bez stosowania zabiegów chirurgicznych.

Chemioterapia: to leczenie z zastosowaniem leków przeciwnowotworowych podawanych dożylnie, lub doustnie. Leki dostają się do krwioobiegu i są rozprowadzane wraz z krwią po całym organizmie człowieka, zarówno do pierwotnego ogniska raka jak i przerzutów. W zależności od typu i stadium raka, chemioterapia stoswana jest jako głowne leczenie, lub jako uzupełniające. Chemioterapia stosowana w raku płuc zawiera najczęściej różne kombinacje leków przeciwnowotworowych.

Chemioterapia niszcząc komórki rakowe, szkodzi również zdrowym komórkom człowieka. Lekarze stosujący chemioterapię powinni skupić się na redukowaniu efektów ubocznych, które zależą głownie od typu leku, jego dawki i czas trwania leczenia. Czasowo występujące efekty uboczne to nudności, wymioty, utrata apetytu, wypadanie włosów i owrzodzenia jamy ustnej. Niektóre leki mogą powodować silną biegunkę.

.

Ponieważ chemioterapia oddziałowuję na komórki szpiku kostnego, produkujące komórki krwi pacjent może mieć złe wyniki badań morfologicznych krwi. Niska liczba krwinek zwiększa ryzyko zakażeń (przez brak białych krwinek), krwawień i występowania siniaków nawet po słabych uderzeniach (przez niedobór płytek krwi) oraz uczucie zmęczenia i skrócenie oddechu (spowodowane niedoborem krwinek czerwonych.

Lekami uszkadzającymi komórki nerwowe są: cisplatyna, vinorelbina, docetaxel i paklitaxel. Pacjenci mogą odczuwać po nich drętwienie kończyn, objawy te szybko znikają po skończeniu terapii. Na dolegliwości związane z chemioterapią istnieje wiele skutecznych leków np lekarz powinien przepisać pacjentowi poddanemu chemioterapii leki przeciw nudnościom i wymiotom.

Rak Niedrobnokomórkowy: W przeszłości leczony głównie cisplatyną I karboplatyną. Okazało się, że kombinowanie tych leków z nowocześniejszymi, takimi jak gemcytabina, paklitaxel, docetaxel, etopozyd i winorelbina daje znacznie lepsze efekty. Ostatnie badania ujawniły, że stosowanie kombinacji 2 leków, jest tak samo skuteczne jak stosowanie 3 leków i że kombinacje dające znacznie słabsze efekty uboczne, takie jak gemcytabina z vinorelbiną, lub paklitakselem mogą być tak samo efektywne jak te zawierające cis i karboplatyne. Zaawansowany wiek nie jest barierą dla stosowania tych leków o ile pacjent jest w dobrym stanie ogólnym

.

Rak drobnokomórkowy: Cisplatyna lub karboplatyna są na ogół kojarzone z etopozydem (czasami z ifosfamidem) w przypadku optymalnego leczenia raka drobnokomórkowego. Zastąpiło to starszy schemat, w/g którego wykorzystywano cyklofosfamid, doxorubicynę i winkrystynę. Obiecujące wyniki dało stosowanie nowocześniejszych leków, takich jako gamcytabina, paklitaksel, vinorelbina, topotekan i irinotekan.

Terapia celowana

W kilku ostatnich latach zainteresowanie naukowców zwróciło się w kierunku leków, które działając specyficznie ( odróżnieniu od tradycyjnych leków stosowanych w chemioterapii) na komórki rakowe, zaburzają ich zdolność do wzrostu. Dwa z nich, Gefitinib i erlotinib okazały się skuteczne u pacjentów z rakiem niedrobnokomórkowym, którzy nie reagowali już na tradycyjne leki. Oddziałowują one na receptor dla naskórkowego czynnika wzrostu (EGF). Są stosowane doustnie

Z ich efektów ubocznych należałoby wymienić biegunki, podobną do trądziku wysypkę, problemy oczne, nudności, wymioty, utratę apetytu i zmęczenie. Zanotowano również sporadyczne przypadki chorób płuc zagrażających życiu pacjenta.

Leki te nigdy nie są stosowane jednocześnie z tradycjną chemioterapią, gdyż udowodniono ich nieskuteczność w takiej sytuacji.

Nie w każdym przypadku leki te są skuteczne, badania wykazały, że erlotinib wydłuża przeżycie pacjenta o kilka miesięcy. Gefitinib spowodował zmniejszenie się masy guza, a nawet jego zniknięcie, lecz tylko u części pacjentów, którą na ogół stanowiły nie palące wcześniej pacjentki z gruczolakorakiem płuc.Wykazano poźniej, że była to grupa ludzi z mutacjami w obrębie genu kodującego receptor dla naskórkowego czynnika wzrostu, dlatego gefitinib okazał się u nich skuteczny. Na dzień dzisiejszy nie ma badań na szeroką skalę, które wykazywały by obecność u ludzi takich mutacji

Co dzieje się po leczeniu raka płuc?

Opieka nad pacjentem po leczeniu jest szczególnie istotna. Lekarze powinnni wyjaśnić pacjentowi jakie badania zostaną wykonane i jak często powinno sie je powtarzać. Pacjent musi stosować się do zaleceń i nie opuścić żadnego terminu spotkania z jego lekarzem prowadzącym. To, jakie badania należy jeszcze wykonać i jak często uzależnione jest od typu raka, jego stadium zaawansowania w momencie diagnozy i od tego jak reagował na leczenie. Bardzo istotnymi są dokumentacja medyczna, oraz regularne badania fizykalne, dzięki któremu lekarz będzie mógł wychwycić wszelkie objawy świadczące o postępie, bądź cofaniu sie nowotworu.

Po zakończeniu leczenia regularnie wykonywane są zdjęcia rentgenowskie płuc, bardzo możliwe jest powstanie nowego ogniska raka płuc.

Pacjent może być kierowany na dodatkowe badania krwi i badania obrazowe, jeżeli tylko wynik testów rutynowych będzie budzić jakiekolwiek wątpliwości, ważne jest by jakikolwiek niepokojący go objaw zgłaszał szybko lekarzowi. Każdy rodzaj terapii raka płuc może powodować szkodliwe efekty, które mogą trwać jeszcze kilka miesięcy po skończeniu terapii, a nawet sie utrwalić. Pacjent świadom wystąpienia takich efektów ubocznych, będąc na nie przygotowanym, często szybciej wraca do normalnego funkcjonowania po zakończeniu terapii.

Niestety, u żadnego pacjenta nie da się w 100% przewidzieć efektów leczenia, wynika to z faktu, że każdy organism ludzki jest w pewnym sensie “unikatowy” I w różny sposób będzie respondował na terapię. Prognozując, można sugerować się statystykami, ale może okazać się, że dany pacjent ma silniejszy niż inni system odpornościowy, zdrowo odżywiał się w przyszłości, ma silne wsparcie rodziny i mocną wiarę w wyzdrowienie. Wszystko to wpływa na wynik leczenia.

Pacjent poddany leczeniu przeciw rakowi płuc powinien być świadom tego, że w jego organiźmie będzie toczyła się prawdziwa walka – efekty uboczne chemioterapii i terapii radiacyjnej nałożą się na objawy samej choroby. Musi wypoczywać tak długo, jak będzie tego potrzebował, powinien ćwiczyć fizycznie o ile tylko czuje się na siłach. W jego interesie leży walka o to, by jak najdłużej pozostać osobą aktywną o dobrym samopoczuciu. Oczywiste jest to, że nawet po zdiagnozowaniu raka płuc powinien rzucić palenie, udowodniono, że pacjenci, którzy tego nie zrobili mieli gorsze wyniki leczenia.

.Pacjent powinien się zdrowo odżywiać, jego dieta powinna być bogata w owoce i zboża.

Pacjent z postawioną diagnozą raka płuc staje przed wielkim wyzwaniem, które wywiera wpływ na nim i każdym z jego bliskich. Zanim poczuje się przytłoczony tą sytuacją musi rozważyć przystąpienie do lokalnej grupy wsparcia dla chorych na raka. Dzięki takim grupom może liczyć na zrozumienie, życzliwość i pomoc.